یکشنبه، فروردین ۲۳، ۱۳۸۸

طرح طبقه بندي مشاغل

در ابتدا بايد بدانيم كه اصلا طرح طبقه بندي مشاغل چيست؟
طرح طبقه بندي در كارگاه ها شامل مواردي از جمله: شرح وظايف، شرايط احراز و ارزيابي مشاغل، دستور العمل اجرايي طرح و جدول مزد، تغييرات جداول مزد، ناشي از تغيير حداقل مزد در مناطق و صنايع و همچنين ساير ضوابط فني مربوطه مي باشد.پس بنابراين در يك طرح طبقه بندي كليه موارد بالا توضيح داده مي شود.
حال بررسي مي كنيم كه هر يك از موارد ذكر شده در بالا يعني چه وچگونه اجرا شده و شامل چه مواردي مي شود؟
الف) شرح وظايف شامل عوامل زير مي باشد:
1- عنوان شغل: كه در واقع معرف نوع كار و مشخصات مربوط به آن و همچنين اهميت نسبي آن مي باشد.
2- تعريف شغل: كه بايدشرح مختصري درباره خصوصيات اصلي كار و مسئوليت نسبي شغل داده شود.
3- شرايط احراز شغل:شامل مواردي چون حداقل شرايط تحصيلي، تجربي و ساير شرايط لازم كه براي انجام شغل ضروري تشخيص داده مي شود.
ب) ارزيابي شغل: در ارزيابي يك شغل يكسري عوامل بايد در نظر گرفته شود يعني ضوابطي از جمله سطح مهارت و مسئوليت شرايط محيط كار كه درواقع ارزش و اهميت يك شغل نسبت به ساير مشاغل را از طريق تجزيه و تحليل ( از لحاظ كمي و كيفي) و عناصر متشكله شغل تعيين مي كند كه درنهايت پس از اين بررسي ها، طبقات شغلي تعيين مي گردد كه هر شغل در كدام دسته و طبقه و درجه اي قرار گرفته و چه ارزشي خواهد داشت.
ج) دستورالعمل اجرايي طرح: اين دستورالعمل مجموعه مقرراتي را شامل مي شود كه به موجب آن وضع استخدامي شاغل با توجه به يك سري شرايط (كه درذيل عنوان مي شود) تعيين مي گردد.
1- چگونگي تطبيق وضع شاغلين با طرح طبقه بندي
2- نحوه احتساب پايه ها وشرايط ارتقاء و تعيين طبقه و پايه جديد
3- تعيين شرايط جانشيني عوامل شرايط احراز شغل
4- شرايط و مدت كارآموزي
5- شرايط بازپرداخت دستمزدهاي بالاتر از مرز طبقه و پايه استحقاقي با توجه به ضرورت هاي ناشي از كار و مقتضيات كارگاه
6- پيش بيني مواردي كه منجربه تجديد نظر و يا تغيير كلي طرح طبقه بندي مشاغل مي شود
جدول مزد: اين جدول، جدولي است كه درآن تعداد طبقات يا گروه ها و همچنين تعداد پايه ها و نيز مزدمربوط به هريك از طبقات و پايه ها تعيين شده است .
كدام كارفرمايان بايد طرح طبقه بندي مشاغل را اجرا كنند و چه نوع كارگاه هايي مشمول اين طرح مي شوند؟
به طور كلي بايد گفت كارگاه هايي كه حداقل پنجاه نفر كارگر داشته باشند بايد اين طرح را اجرا كنند كه طبق ماده 48 قانون كار به منظور جلوگيري از بهره كشي ازكار ديگري وزارت كار و امور اجتماعي بايد نظام ارزيابي و طبقه بندي مشاغل را و ضوابط و سياست هاي كلي مربوطه را مشخص كند تا كارفرمايان مشمول براساس آن اقدام به اجراي طرح كنند.
درصورتي كه كارفرمايان مشمول اين قانـــــــون در پايان مهلت هاي تعيين شده ، مشاغل كارگـــــــاه هاي خود را طبقه بندي نكنند چه مسئوليتي خواهند داشت ؟
در ابتدا لازم به توضيح است كه منظور از مهلت هاي تعيين شده براي كارگاه هايي است كه قبل ازتصويب اين قانون تشكيل شده بودند و فاقدطرح طبقه بندي بوده اندكه با اجراي قانون طبقه بندي يك سري مهلت هاي معيني به اين كارگاه ها داده شده بود تا در اين زمان اقدام به طبقه بندي مشاغل خود نمايند ولي درحال حاضر هركارگاهي در بدو تشكيل موظف به اجراي اين طرح مي باشد و چنانچه كارفرمايان مشمول تا قبل از انقضاي مهلت تعيين شده اقدام به طبقه بندي مشاغل كارگاه خود نمايند در اينجا وزارت كار و امور اجتماعي انجام اين امر را به يكي از دفاتر مشاور فني طبقه بندي مشاغل (كه اين دفاتر جهت تسهيل طبقه بندي مشاغل توسط وزارت كار و امور اجتماعي تعيين صلاحيت شده اند) واگذار خواهد نمود و در اين حالت كارفرما مكلف اسـت هـزيـنـه هـاي مربوطه را با اعلام وزارت كار وامور اجتماعي به دفتر مشاور فني مذكور بپردازد و همچنين 100% هزينه هاي مشاوره را نيز به عنوان جريمه به حساب خزانه دولت پرداخت نمايد.
پس از اينكه كارفرمايان طرح طبقه بندي مشاغل خود را تهيه كردند آيا به تصويب و بررسي توسط سازمان خاصي نياز دارد؟
بله چرا كه كارفرمايان موظف هستند كه طرح طبقه بندي مشاغل خود را با اطلاع نماينده كارگران تهيه نمايند و پس از آنكه آماده شد جهت بررسي و اظهار نظر به وزارت كار و امور اجتماعي ارسال نمايند كه وزارت كا ر و امور اجتماعي نيز طرح هاي واصله را حداكثر ظرف يك ماه در استان مركز و دو ماه در ساير نقاط كشور از تاريخ وصول، از نظر كلي بررسي كرده و نظر نهايي خود را اعلام مي كند.
در سوال بالا به اين موضوع اشاره شد كه طرح طبقه بندي مشاغل بايد با اطلاع نماينده كارگر تهيه شود، حال سوال اينجاست كه نماينده كارگر چه كسي است؟
منظور از نماينده كارگران كه در اينجا ذكر شده عبارت است از نماينده سنديكاي حائز اكثريت كارگران كارگاه و در صورت نبودن سنديكاي حائز اكثريت ، نماينده كارگران در شوراي كارگاه و در غير اين صورت حداقل يك نفر از كارگران كارگاه كه لااقل 51% از كارگران كارگاه كتبا وي را براي اين مورد انتخاب نموده باشند.
پس از به تصويب رسيدن طرح طبقه بندي مشاغل در كارگاه و اجراي آن آيا كارفرما مي تواند كارگري را از طبقه اي كه در آن جاي گرفته، جا به جا نمايد؟
در پاسخ بايد گفت همانطــــــــــور كه در آيين نامه هـــــــــــــــــــــــاي مربوط به اجراي طرح طبقه بندي مشاغل به صراحت ذكر شده، كارفرمايان مجاز نيستند كه كارگري را از طبقه مربوطه به طبقه پايين تنزل دهند. البته در صورتي كه خود كارگر تقاضاي كتبي همراه با هر دليل موجه خود را جهت تنزل به گروه پايين تر ارائه كند اين امر با تاييد كميته طبقه بندي مشاغل و مديريت كارگاه مجاز مي باشد و در مورداينكه آيا مي توان كارگر را به گروه بالاتر ارتقاء داد نيز بايد گفت كه قانون اين اجازه را داده است البته در صورتيكه يكسري شرايط خاصي كه ( توضيح داده خواهد ) وجود داشته باشد. براي اينكه كارگري به گروه بالاتر ارتقاي شغل بيابد چه شرايطي لازم است؟
جهت اينكه كارگري بتواند به گروه بالاتر ارتقاء بيابد شرايط ذيل بايد وجود داشته باشد، از جمله اينكه:
الف) بايد در گروه بالاتر پستي وجود داشته باشد كه بلاتصور مانده است.
ب) كارگر شرايط لازم جهت احراز شغل بالاتر را داشته باشد (يعني شرايط مربوط به انجام شغل بالاتر)
ج) كميته طبقه بندي مشاغل كارگاه بايد اين امر را تاييد كند.
و) تصويب مديريت جهت ارتقا نيز لازم است.
هـ) و در نهايت اينكه بايد سه ماه دوره آزمايشي با دستمزد گروه قبلي را طي كند كه در صورتي كه ارتقاي قطعي يافت مزد استحقاقي در گروه جديد از زماني كه به شغل جديد مشغول شود، به وي تعلق خواهد گرفت.
در هر مرحله از ارتقا، يك كارگر تا چه طبقه اي مي تواند بالاتر رود؟
ارتقاي شغل كارگر در هر مرحله براي بيش از يك گروه مجاز نيست مگر در موارد استثنايي كه با پيشنهاد مديريت و تاييد كميته طبقه بندي مشاغل آن هم با ذكر دلايل كافي كه مي بايست در پرونده هم درج گردد، اتفاق مي افتد.
با اجراي طرح طبقه بندي مشاغل، كارگران مشمول اين طرح چگونه مزد دريافت مي كنند؟
كارگران مشمول طرح طبقه بندي مشاغل براساس جدول مزد، يعني همان جدولي كه نمايانگر تعداد گروه هاي شغلي كارگاه و تعداد پايه هايي است كه براي هر گروه شغلي در نظر گرفته شده است. براساس آن جدول و با توجه به اينكه در كدام طبقه قرار گرفته اند، مزد مربوط به آن طبقه را بر اساس جدول مزد دريافت مي دارند و هيچ كارگري مزدي كمتر از مزد شغل متعلقه براساس جدول مزد را دريافت نخواهد كرد.
حال بايد بررسي كرد كه مزد شغل چيست؟
مزد شغل عبارت است از مبلغي كه براي پايه اول هر گروه جدول مزد در نظرگرفته شده كه درواقع دستمزد هر شاغل بر اساس ضوابط و از لحاظ تجربه و اخذ پايه، قابل احتساب است.
درمواردي كه كارگر به طبقه بالاتر ارتقاء مي يابد، آيا ميزان مزد اوليه او افزايش مي يابد؟
بله . همانطور كه قبلا توضيح داده شد چنانچه كارگر حائز شرايط لازم جهت ارتقاء باشد به طبقه بالاتر ارتقاء مي يابد و افزايش مزد ناشي ازاين ارتقاء نيز اتفاق مي افتد و البته لازم است كه نحوه پرداخت افزايش مزد ناشي ازاين ارتقاء به صورت كتبي باشد و نوشته شود و همچنين نحوه تعيين پايه كارگر در گروه بالاتر نيز بايد مشخص شود و ضمنا ذكر اين نكته نيز حائز اهميت است كه مزد كارگري كه به گروه بالاتر ارتقاي شغل پيدا كرده در هرصورت نبايد ازمزد كارگر مشابه كه با سابقه كار مساوي از قبل در اين گروه شاغل بوده است، تجاوز نمايد.
پس ازاجراي طرح طبقه بندي مشاغل آيا مزاياي قانوني ذكر شده درقانون كار كه شامل كمك هزينه مسكن، خواروبار، حق اولاد و ...است، به كارگران مشمول طرح طبقه بندي تعلق مي گيرد يا خير؟
براي پاسخ به اين سوال درابتدا بايد توضيح داد كه دراجراي طرح طبقه بندي مشاغل براي تعيين شغل و مزد شاغل، عوامل اصلي متشكله شغل مثل مهارت ، مسئوليت ، فـعـالـيـت هـاي فـكري و جسمي، شرايط محيط كار و همچنين عوامل فرعي مثل: سرپرستي، گرما و سرما ، گرد و غبار و سختي كار و ...ملاك عمل مي باشد و امتيازات لازم از اين جهات به شغل تعلق مي گيرد، بنابراين پس از اجراي اين طرح، كليه پرداخت هاي مستمر متفرقه از جمله حق مقام ، سختي كار ، فوق العاده شغل، حق سرپرستي ، مزاياي گرد و غبار و امثال آن كه از قبل به كارگر تعلق مي گرفته همگي لغو شده و ديگر هيچ گونه وجهي ازاين بابت جدا از مزد گروه و پايه استحقاقي به كارگر پرداخت نخواهد شد. ولي مزايايي مانند كمك هزينه مسكن، خواروبار، هزينه اياب و ذهاب و تغذيه و حق اولاد مشمول اين قاعده نشده و همچنان به كارگر پرداخت خواهد شد.
همانطور كه مي دانيم هر كارگري براي تصدي شغل خود بايد داراي مدرك تحصيلي خاصي باشد، حال چنانچه كارگري براي تصدي شغل مورد نظر خود درآن طبقه مربوطه ، مدرك تحصيلي لازم براي آن طبقه را نداشته باشد آيا مورد ديگري مي تواند جايگزين مدرك لازم گردد؟
در اين گونه موارد سابقه خدمت كارگر به ترتيبي كه ذكر خواهد شد مي تواند جايگزين مدرك تحصيلي لازم و مربوط به آن طبقه از طرح طبقه بندي مشاغل شود، با اين توضيح كه اگر كارگري يك سال تجربه لازم براي انجام شغل مربوطه را داشته باشد ، اين تجربه جايگزين دو سال كمبود مدرك تحصيلي دوره دبستاني و يا جايگزين يك سال كمبود مدرك دوره دبيرستان خواهد شد و همچنين چنانچه كارگر داراي يك و سال و نيم تجربه باشد اين ميزان تجربه جايگزين يك سال كمبود مدرك تحصيلي بالاتر از ديپلم و دانشگاهي مي گردد. پس به طور كلي منظور اين است كه چنانچه كارگر مدرك تحصيلي لازم را نداشته باشد، اما داراي سابقه كار و تجربه لازمه باشد اين ميزان تجربه از ميزان ساير سوابق كارگر كسر مي گردد و بدين ترتيب كارگر مي تواند بدون ارائه مدرك تحصيلي مربوط به آن شغل در آن طبقه خاص به كار خود بپردازد.
اگر كارگري در حين انجام كار مدرك تحصيلي مربوط به آن طبقه از طرح طبقه بندي مشاغل را كسب كند آيا مورد پذيرش قرار مي گيرد؟
در صورتي كه كارگري در حين انجام كار و پس از اينكه سوابق لازم از سوابق قبلي او كسر شده، موفق به اخذ مدرك تحصيلي لازم شود، آنوقت سوابق كسر شده او از آن زمان كه مدرك تحصيلي مربوطه را ارائه كند، به وي بازگردانده خواهد شد و اين بار مدرك تحصيلي جايگزين سوابق او شده و مورد پذيرش قرار مي گيرد و همچنين مزاياي متعلقه او از تاريخ ارائه مدرك قابل پرداخت مي باشد.
سوال بسيار مهمي كه ممكن است پيش آيد اين است كه آيا طرح طبقه بندي مشاغل فقط در مورد كارگردان دائمي قابل اجراست؟ از آنجا كه قانون كار جمهوري اسلامي ايران درباره كارگران شمول عام دارد و هر آنچه كه به عنوان مقررات به تصويب رسيده در مورد كليه كارگران اعم از دائمي يا موقت لازم الاجراست بنابراين اجراي طرح طبقه بندي مشاغل در خصوص كارگران موقت نيز همانند كارگران دائم در طول مدت قرارداد آنان الزامي است و همچنين كارگاه هايي كه تحت عناوين طرح، پروژه و امثال آن فعاليت مي كنند و يا موسسات خدماتي كه به صورت پيمانكاري خدمات ارائه مي دهند در هر حال داراي مشاغل دائم متناسب با موضوع فعاليت خود هستند حتي اگر شاغلين، اين شغل ها را به طور موقت استخدام كنند، ضرورتا بايد به هنگام استخدام يا تمديد قرار داد كارگران طرح طبقه بندي مشاغل را اجرا نمايند.
همانطور كه گفته شد كارفرمايان موظف هستند با همكاري كميته طبقه بندي مشاغل و يا موسسات ذيصلاح، طرح طبقه بندي را تهيه و پس از تاييد وزارت كار و امور اجتماعي آن را به مرحله اجرا درآورند حال اگر در اين ميان يعني در مراحل تهيه اين طرح و يا در زمان تطبيق وضع شاغلين با طرح و يا نحوه اجراي طرح بـه هـردلـيـلي اختلافي به وجود آيد، چه سازماني صلاحيت رسيدگي را دارد؟
در صورت بروز هر نوع اختلافي در مرحله تهيه، تطبيق و يا اجراي طرح طبقه بندي مشاغل در وهله اول كميته طبقه بندي مشاغل به موضوع رسيدگي مي نمايد و در صورت عدم حصول نتيجه، طبق تبصره 3 ماده 49 قانون كـار، موضوع جهت رسيدگي به وزارت كار و امور اجتماعي ارجاع مي گردد تا با نظر اين وزارتخانه اختلاف مزبور در هيات حل اختلاف مورد رسيدگي قرار بگيرد.
در پايان اين مطلب را ذكر مي كنيم كه هر مورد ديگري كه طرفين (كارگر و كارفرما) بر اجراي آن توافق داشته باشند از قبيل محاسبه سوابق خدمت سربازي و يا هر نوع توافقي كه مغايرت با مقررات قانون كار و بخشنامه هاي وزارت كار و امور اجتماعي نداشته باشد و همچنين موجب تسهيل و ايجاد حسن رابطه في مابين گردد، اجراي آنها در اجراي طرح طبقه بندي مشاغل بلامانع مي باشد.
*آفتاب يزد-شماره 2234-ص6

0 نظرات:

ارسال یک نظر